Զանցանք և հանցանք

Հայաստանի Հանրապետությունում իրավական համակարգը տարբերակում է զանցանքները և հանցագործությունները, որոնցից յուրաքանչյուրը կատարում է առանձին գործառույթներ և կրում է տարբեր տեսակի իրավական պատասխանատվություն: Այս հասկացությունների ըմբռնումը էական նշանակություն ունի հասարակական կարգի պահպանման, արդարության ապահովման և օրենքի գերակայության պահպանման համար:

Հայաստանում զանցանքները սովորաբար վերաբերում են ավելի քիչ ծանր հանցագործություններին, որոնք պատժվում են տուգանքներով, հասարակական աշխատանքով կամ կարճաժամկետ ազատազրկմամբ: Այս խախտումները, թեև ոչ այնքան դաժան, որքան հանցագործությունները, այնուամենայնիվ երաշխավորում են իրավական հետևանքներ՝ արգելված վարքագծից անհատներին հետ պահելու համար: Ընդհանուր զանցանքները կարող են ներառել մանր գողություն, անկարգություններ կամ ճանապարհային երթեւեկության աննշան խախտումներ: Զանցանքների համար իրավական պատասխանատվությունը հաճախ ներառում է տուժողին փոխհատուցել, տուգանքներ վճարել կամ կատարել համայնքային ծառայություն՝ նպատակ ունենալով վերականգնողական արդարադատության, այլ ոչ թե պատժիչ միջոցների:

Հանցագործությունները, մյուս կողմից, Հայաստանում օրենքի ավելի լուրջ խախտումներ են։ Հանցագործությունները ներառում են հանցագործությունների լայն շրջանակ՝ գույքային հանցագործություններից, ինչպիսիք են գողությունը, մինչև բռնի հանցագործությունները, ինչպիսիք են հարձակումը կամ սպանությունը: Հանցագործությունների համար իրավական պատասխանատվությունը ներառում է ավելի խիստ և կառուցվածքային գործընթաց, որը հաճախ հանգեցնում է երկարաժամկետ ազատազրկման, զգալի տուգանքների կամ այլ խիստ պատիժների: Քրեական արդարադատության համակարգին հանձնարարված է հետաքննել, հետապնդել և դատել այս հանցագործությունները՝ ընդգծելով պատշաճ դատավարության կարևորությունը և պաշտպանելու մեղադրյալի իրավունքները:

Իրավական պատասխանատվությունը Հայաստանում կատարում է մի քանի գործառույթ։ Նախ, այն գործում է որպես կանխարգելիչ միջոց՝ խրախուսելով անհատներին անօրինական վարքագիծ դրսևորելուց՝ հետևանքներ դնելով նրանց գործողությունների համար: Երկրորդ՝ այն ձգտում է պաշտպանել հանրության իրավունքները և անվտանգությունը՝ ապահովելով, որ նրանք, ովքեր խախտում են հասարակության նորմերը, բախվեն համապատասխան հետևանքների: Բացի այդ, իրավական պատասխանատվությունը գործում է որպես վերականգնման մեխանիզմ՝ նպատակ ունենալով իրավախախտներին վերաինտեգրել հասարակությանը՝ որպես օրինապաշտ քաղաքացիներ:

Հայաստանում իրավական պատասխանատվության տեսակները կարելի է դասակարգել պատժիչ, փոխհատուցման և ուղղիչ միջոցների։ Պատժիչ միջոցները ներառում են տույժեր, ինչպիսիք են տուգանքները կամ ազատազրկումը, որոնք ծառայում են հանցագործներին պատժելու իրենց գործողությունների համար: Փոխհատուցման միջոցները, որոնք հաճախ կապված են քաղաքացիական գործերի հետ, պահանջում են իրավախախտներից տուժածներին փոխհատուցում տրամադրել՝ փոխհատուցելով պատճառված վնասը: Ուղղիչ միջոցառումները կենտրոնանում են վերականգնման վրա՝ հանցագործներին առաջարկելով կրթության, խորհրդատվության կամ համայնքային ծառայության հնարավորություններ՝ լուծելու նրանց վարքի հիմնական պատճառները:

Հայաստանի իրավական համակարգը շարունակաբար զարգանում է՝ հավասարակշռություն գտնելու անհատներին իրենց գործողությունների համար պատասխանատվության ենթարկելու և վերականգնմանն ու վերաինտեգրմանը նպաստելու միջև: Հանցագործությունների դասակարգումը զանցանքների և հանցագործությունների, համապատասխան իրավական պարտականությունների հետ մեկտեղ, ընդգծում է Հայաստանի Հանրապետությունում արդարադատության նկատմամբ նրբերանգ և համապարփակ մոտեցման հավատարմությունը: