Ատոմի Միջուկի կառուցվածքը

Ատոմի միջուկի կառուցվածքը:

Ինչպես արդեն գիտեք, ատոմը կազմված է միջուկից և էլեկտրոնային թաղանթից: Ատոմն էլեկտրաչեզոք է, քանի որ էլեկտրոնների գումարային լիցքը համակշռում է միջուկի դրական լիցքը:

Ատոմի բնութագրական չափը 10−10 մ է, իսկ միջուկինը՝ 10−15 մ, այսինքն ատոմի միջուկի շառավիղը մոտ 100000 անգամ փոքր է ատոմի շառավղից: Չնայած դրան, ատոմի զանգվածը գործնականում հավասար է միջուկի զանգվածին:

Ատոմի միջուկը ունի բարդ կառուցվածք. այն բաղկացած է առանձին մասնիկներից, որոնք կոչվում են նուկլոններ:

1913թ Ռեզերֆորդն առաջարկեց վարկած, համաձայն որի բոլոր քիմիական տարրերի միջուկներում պարունակվում են ջրածնի միջուկներ: Նրանց Ռեզերֆորդը անվանեց պրոտոն:

Պրոտոնը դրական լիցքավորված մասնիկ է, որի զանգվածը 1836 անգամ մեծ է էլեկտրոնի զանգվածից, իսկ լիցքը հավասար է էլեկտրոնի լիցքի մոդուլին:

qp=e=1,6−19Կլ

Տարբեր ատոմների միջուկները պարունակում են տարբեր թվով պրոտոններ: Ատոմի միջուկի զանգվածը հավասար չէ, այլ ավելի մեծ է այն կազմող պրոտոնների գումարային զանգվածից: Հետևաբար ատոմների միջուկներում բացի պրոտոններից կան նաև այլ մասնիկներ:

1932թ անգլիացի գիտնական Ջեյմս Չեդվիկը փորձով հայտնաբերեց մի նոր մասնիկ, որի զանգվածը 1839 անգամ մեծ է էլեկտրոնի զանգվածից, այսինքն մոտավորապես հավասար է պրոտոնի զանգվածին, իսկ լիցք չունի: Այդ մասնիկին նա անվանեց նեյտրոն:

1.Ինչպես է հայտնագործվել բնական ճառագայթաակտիվության երևույթը:

Ֆրանսիացի գիտնական Անրի Բեքերելին հայտնագործեց ճառագայթաակտիվության երևույթը: Նա ուսումնասիրում էր արևի լույսով նախապես ճառագայթված ուրանի աղերի լուսարձակումը, որպեսզի պարզեր, թե ճառագայթահարման հետևանքով ուրանըի աղերը, տեսանելի լույսից բացի, արդյո՞ք չեն արձագանքում ռենգենային ճառագայթներ:
Ֆրանսիացի գիտնականը լուսազգայուն թիթեղը փաթաթում է լույսի համար անթափանց թղթով, որի վրա դնում է ուրանի աղի կտորներ և այս ամենը պահում է արևի լույսի տակ: Դրանից հետո թիթեղի վրա հայտնվում են սևացումներ այն տեղերում որտեղ տեղակայված էին ուրանի աղի կտորները: Սա նշանակում էր, որ ուրանի աղերն աղբյուր են անհայտ ճառագայթման, որը, ռենգենային ճառագայթման նման, անցնում է լուսազգայուն թիթեղը պարուրող անթափանց թղթի միջով և սևացնում այն:
Փորձը ապացուցեց, որ անհայտ ճառագայթումը առաջանում է արևի ճառագայթահարման ազդեցությամբ:
Սակայն փորձը այլ ուղություն ձեռք բերեց երբ որ Բեքելերը ամպամած եղանակի պատճառով որանի նմուշները դրեց մութ դարակի մեջ: Մի քանի օր անց լուսազգայուն թիթեղի վրա Բեքելերը կրկին նկատեց նույն սևացումները:
Հետևություն արվեց, որ՝
ուրանի աղերն օժտված են ինքնակամ, առանց արտաքին գործոնների, ազդեցության, ճառագայթելու հատկությամբ:
Ինքնակամ ճառագայթման երևույթը անվանվել է ճառագայթաակտիվություն Մ. Կյուրիի առաջարկով:

2.Ինչ է ալֆա մասնիկը? Թվարկեք դրա բնութագրերը:

էռնեստ Ռեզերֆորդը կատարել է փորձ որում ռադիումի պատրաստուկի ճառագայթումն անցնում է հաստ պատերով կապարե գլանի նեղ անցքով և ընկնում է լուսազգայուն թիթեղի վրա: Թիթեղի վրա առաջանում է սևացում՝ նեղ անցքի պատկերը: Երբ սարքը տեղադրեցին մագնիսական դաշտում թիթեղի վրա առաջացան 3 սևացում: Մեկը կենտրոնում, մնացած երկուսը կենտրոնից տարբեր կողմերում ուղղված դեպի տարբեր կողմեր: Նշանակում է՝ մագնիսական դաշտում ռադիումի առաջացրած ճառագայթումը բաժանվում է երեք մասի: Կենտրոնից տարբեր կողմերում շեղված փնջերի առակյությունը նշանակում է, որ դրանք լիցքավորված են տարանուն լիցքերով, իսկ կենտրոնական մասը լիցք չունի: Շեղված փնջերը ուսումնասիրելուց հետո Ռեզերֆորդը եզրակացրել է, որ քիչ շեղված շնջի մասնիկները ունեն դրական լիցք: Այդ մասնիկները կոչվեցին ալֆա-մասնիկներ:

3.Ինչ է բետտա մասնիկը? Թվարկեք դրա բնութագրերը:

Հակառակ կողմ շեղված փնջի մասնիկները անվանվել են բետա-մասնիկներ: Նրանք լույսի արագության մոտ արագությամբ շարժվող էլեկտորններ են:

4.Ինչ է գամմա մասնիկը? Թվարկեք դրա բնութագրերը:

Փնջի չշեղված մասնիկը անվանել են գամմա-ճառագայթում:

5.Ինչ է ճառագայթման կլանված բաժնեչափը. և ինչ միավորով է չափվում այն:

Ճառագայթման կլանված բաժնեչափ է կոչվում ճառագայթման կլանված էներգիայի հարաբերությունը ճառագայթահարվածնյութի զանգվածին:
D = E/m

6.Ճառագայթման որ բաժնեչափն է մահացու մարդու համար:

Կարճ ժամանակում 3÷5Գր ճառագայթման բաժնեչափը մահացու է:

7.Որ օրգան-համակարգերն են հատկապես խոցելի ճառագայթահարման համար և ինչ օգտակար ազդեցություն ունի փոքր բաժնեչափով ճառագայթահարումը:

Արյունաստեղծ համակարգը և կարմիր ողնուղեղը հատկապես զգայուն են ճառագայթմանը:
Սակայն ճառագայթման փոքր բաժնեչափ կիրառելը օգնում է բուժել, օրինակ, քղցֆգեղ, ոչնչացնելով նար արագ բազմացող բջիջները:

8.Ինչպիսին են ատոմի և միջուկի բնութագրական չափերը:

Ատոմի բնութագրական չափն է՝ 10^-10 մ:

Միջուկինը՝ 10^-15 մ:

9.Ինչ կառուցվածք ունի միջուկը:

Ատոմի միջուկը ունի բարդ կառուցվածք:
Ռեզերֆորդը առաջարկել է վարկած որում ասվում է, որ բոլոր քիմիական տարրերի միջուկները պարունակում են ջրածնի ատոմի միջուկներ, որոնք անվանվել են պրոտոններ:
Որոշ ուսումնասիրություններից հետո պարզվեց, որ բացի պրոտոններից կան այլ մասնիկներ:
Ջեմս Չեդվիկը փորձով հայտնաբերեց նոր մասնիկ: Նրա զանգվածը մոտավորապես հավասար է պրոտոնի զանգվածին և այն չունի էլեկտրական լիցք: Այդ մասնիկը անվանվեց՝ նեյտրոն:

10.Որ մեծությունն են անվանում միջուկի զանգվածային թիվ:

Միջուկի պրոտոնների և նեյտրոնների թվի գումար անվանում են զանգվածային թիվ:

11. Ինչ է իզոտոպը: Ջրածնի ինչ իզոտոպներ գիտեք:

Այն քիմիական տարրերը, որոնք ունեն նույն պրոտոնների քանակաը, սակայն տարբեր ատոմային զանգված կոչվում են՝ իզոտոպներ: