Ինչ է ուսումնասիրում քիմիան,ինչ բնագիտական գիտություններ գիտեք

Քիմիան ուսումնասիրում է նյութերը: Նրանց կառուցվացքը, բաղադրությունը և կիռառումը:

Ֆիզիկա, քիմիա, կենսաբանություն, աշխարագրություն, երկրաբանություն, աստղագիտություն, էկոլոգիա:

Մարմին,նյութ,բերել օրինակներ

Մարմին — սեղան աթոռ գրիչ և այլն

Նյութ-ոսկի արծաթ պլաստմասսա

Պարզ և բարդ նյութեր,բերել օրինակներ

Բարդ- ապակիներ, ներկեր, լուծվող նյութեր թթու աղ օքսիդ

Պարզ-ալմաստ գրաֆիտ երկաթ

Ֆիզիկական,քիմիական երևույթներ,բերել օրինակներ

Երբ տեղի է ունենում ֆիզիկական երևույթ, փոփոխության կարող են ենթարկվել նյութի ագրեգատային վիճակը, փոխել չապսը խտությունը կամ ձևը, սակայն կառուցվածքը մնում է նույնը։ Օրինակ կերակրի աղի, շաքարի կտորների՝ փոշու վերածվելը, երկաթի խարտելը, տետրի թղթի և այլնի կտրելը։

Քիմիական են անվանում այն երևույթները, որոնց ընթացքում նյութերը փոխարկվում են մեկը մյուսի, այսինքն նոր նյութ են ստեղծում Օրինակ լուցկու այրումը մոմի վառելը, սպիրտի այրումը և այլն։

Սահմանել մոլեկուլ,ատոմ հասկացողությունները,ատոմի բաղադրությունը

Մոլեկուլը 2 կամ ավելի ատոմներից բաղկացած էլեկտրական ապրես չեզոք խումբ է։ Ատոմը քիմիական հատկություններ ունեցող փոքրագույն մասնիկ է։

Ատոմը կազմված է միջուկից էլեկտրոններից նեյտրոններից։

Ինչ ատոմամոլեկուլային տեսության կետեր գիտեք

Ատոմը նյութի փոքրագույն մասնիկն է

Հարաբերական ատոմային,մոլեկուլային զանդված

Հարաբերական մոլեկուլային զանգված, մոլեկուլի հարաբերական զանգվածի ատոմային միավոր։ Հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը ցույց է տալիս, թե տվյալ նյութի մոլեկուլի զանգվածը քանի անգամ է մեծ Զանգվածի ատոմային միավորից (ԶԱՄ

Տարրի հարաբերական ատոմային զանգված , քիմիական մեծություն, որը ցույց է տալիս թե տվյալ քիմիական տարրը քանի անգամ է մեծ որպես չափանիշ ընդունված ջրածնի հարաբերական ատոմային զանգվածից .

Տարրերի առաջին դասակարգումը,Բոլոր տարրերը բաժանեցին երկու մեծ խմբերի՝ մետաղներ և ո՛չմետաղներ: Մետաղները բացի սնդիկից պինդ են, պլաստիկ ունեն մետղական փայլ ունեն ջերմա և էլեկտրահաղորդականություն: Ո՛չմետաղները, եթե պինդ են փխրուն են, մեծ մասամբ հեղուկ կամ գազային նյութեր են, չունեն պլաստիկություն, չունեն փայլ, չունեն ջերմա և էլեկտրահաղորդականություն: Այս դասակագարգումը թերի է, որովհետև գտնվեցին տարրեր, որոնք ունեին մետաղական և ոչմետաղական: Բոլոր մետաղներից առանձրացրեցին ամենաակտիվ մետաղները, որոնք կոչվեցին՝ Ալկալիական: Դրանցից են՝ լիդիում, նատրիում, կալիում, ռուբիդիում, ցենզիում ֆրանսիում:

ինչպես է ստեղծվել պարբերական համակարգըՊարբերական աղյուսակ, հայտնի է նաև որպես քիմիական տարրերի պարբերական աղյուսակ, հանդիսանում է քիմիական տարրերի աղյուսակային արտապատկերը, որտեղ դրանք դասավորված են ըստ ատոմական համարների, էլեկտրոնային կոնֆիգուրացիայի և կրկնվող քիմիական հատկությունների: Աղյուսակի կառուցվածքը հիմնված է պարբերական օրենքի վրա: Աղյուսակի յոթ տողերը, որոնց անվանում են պարբերություններ, սովորաբար ձախից պարունակում են մետաղներ, աջից՝ ոչ մետաղներ: Խմբեր կոչվող սյուները պարունակում են իրար նման քիմիական վարքագիծ ունեցող տարրեր: Վեց խմբերն ունեն իրենց անուններն ու համարները, օրինակ՝ 17 խմբի տարրերը հալոգեններն են, իսկ 18-ը՝ ազնիվ գազերը: Երևում են նաև չորս պարզ ուղղանկյուն տարածքներ, որտեղ նշված է ատոմային օրբիտալների լրացման կարգը: Ռուս քիմիկոս Դմիտրի Մենդելեևը 1869 թվականին հրապարակեց առաջին ճանաչված պարբերական աղյուսակը, որը մշակվել էր գլխավորապես այն ժամանակ արդեն հայտնի տարրերի պարբերականությունը ցույց տալու համար:

Պարբերություններ,ինչ է ցույց տալիս պարբերության համարըԿարգաթիվ,ինչ է ցույց տալիս տարրի կարգաթիվը

Պարբերություններ

Մենդելեևի աղյուսակում պարբերություններն իրենցից ներկայացնում են հորիզոնական շարքեր: Չնայած խմբերում պարբերականությունն ավելի նշանակալի է, բայց կան հորիզոնական շարքեր, որտեղ պարբերականությունն ավելի նշանակալի է, քան ուղղահայաց խմբերում, օրինակ՝ f բլոկը, որտեղ լանթանիդներն ու ակտինիդները դասավորված են երկու էական նշանակություն ունեցող հորիզոնական շարքերում.

Նույն պարբերության տարրերը ցուցաբերում են ատոմի շառավղի, իոնացման էներգիայի, էլեկտրաբացասականության և էլեկտրոնի նկատմամբ խնամակցության ընդհանուր ուղղություն:

Խմբեր,Պարբերական աղյուսակում խմբերը կամ ընտանիքներն իրենցից ներկայացնում են ուղղահայաց սյունակներ: Խմբերը սովորաբար ավելի նշանակալի պարբերականություն ունեն, քան շարքերը (պարբերությունները) և բլոկները, ինչպես նկարագրված է ներքևում: Ժամանակակից քվանտային մեխանիկայի տեսությունը խմբերի պարբերականությունը բացատրում է այն հանգամանքով, որ միևնույն խմբում գտնվող տարրերը իրենց արտաքին էլեկտրոնային շերտերում (վալենտային շերտ) սովորաբար ունեն միևնույն էլեկտրոնային կոնֆիգուրացիան

ենթաղմբեր, Յուրաքանչյուր խումբ կազմված է գլխավոր և երկրորդական ենթախմբերից: Գլխավոր ենթախումբերը ներառում են և՛ փոքր, և՛ մեծ պարբերությունների տարրեր, իսկ երկրորդական ենթախմբերը՝ միայն մեծ պարբերությունների տարրեր:

ինչ է ցույց տալիս խմբի համարը Խմբի համարը, եթե տարրը գտնվում է գլխավոր ենթախբում ցույց է տալիս էլեկտրոնների թիվը վերջին շերտում:

Տարրի բնութագրումը ըստ պարբերական համակարգի

1) Քիմիական տարրի նշանը  S

2) Կարգաթիվը 16, միջուկի լիցքը +16

3) Հարաբերական ատոմային զանգվածը 32

4) Մեկ ատոմի զանգվածը (գ) 5,31 x 10^-26 կգ

5) Դիրքը`  պարբերություն 3, խումբը VI, ենթախումբ`գլխավոր

6)  Ատոմի բաղադրությունը՝ 16p, 16 n, 16  e

7) էլեկտրոնային թաղանթի կառուցվածքը 2/8/6/

8) Ինչպիսի՞ տարր է` ոչ մետաղ

9) Օքսիդացման աստիճանը`ՕԱ 0, -2, +6

Օքսիդացման աստիճան

վալենտականությունՕքսիդացման աստիճանի մեծությունը որոշվում է միացության մոլեկուլում դեպի տվյալ ատոմը կամ տվյալ ատոմից շեղված էլեկտրոնների թվով:

քիմիական կապի տեսակները՝կովալենտ (ոչբևեռայի,բևեռային),իոնային,մետաղականԻոնական կապն առաջանում է այն ատոմների միջև, որոնք իրենց էլեկտրաբացասականությամբ խիստ տարբերվում են։ Մետաղային տարրերի ատոմներն արտաքին էներգիական մակարդակում ունեն քիչ թվով էլեկտրոններ, հիմնականում՝ 1 կամ 2, առավել քիչ դեպքերում՝ 3 և 4 էլեկտրոններ։ Ոչմետաղների համեմատ, մետաղներն ունեն մեծ ատոմային շառավիղ, որի պատճառով վալենտային էլեկտրոնները թույլ են ձգվում միջուկների կողմից։

Քիմիական բանաձև,հաշվարկներ բանաձևվով

 Քիմիական բանաձև,հաշվարկներ բանաձևով

H_2PO₄

1.Նյութի անվանումը

Ֆոսֆորական թթու
2.Ինչ տարրերից էկազմված տրված նյութը

H-ջրածին, P-ֆոսֆոր, O-թթվածին
3.Քանի ատոմ ամեն մի տարրից կա տվյալ նյութի մոլեկուլում

3H

1P

4O

4. Հաշվել՝Mr 

Ar (H_2PO₄)=Ar (H)x3+Ar (P)+Ar(O)x4=1×3+31+16×4=3+31+64=98

5. Հաշվել տարրերի զանգվածային հարաբերությունները` m

m(H):m(P):m(O)=3:31:64

6..Հաշվել տարրերի զանգվածային բաժինները`w

w(H)=3:98×100=3%

w(O)=64:98×100=65%

w(P)=31:98×100=32%

7.Նյութը բարդ է, թե պարզ

Բարդ
8.Հաշվել մեկ մոլեկուլի զանգվածը

98×1,66×10^-27=163×10-27=1,63×10-25

 Թեստ`կրկնողություն պարբերական համակարգ,ատոմի կասռուցվածք1.Ո՞ր  շարքում  են  միայն  պարզ  նյութերը.       1/ջրածին, թթվածին, ջրածնի  պերօքսիդ       2/ թթվածին, օզոն, ածխածին      3/ ծծումբ, ֆոսֆոր, կերակրի  աղ       4/ազոտ, ցինկ, մարմար  <ճիշտ է>

                                                                                         2.  Ո՞ր  շարքի  երեք  նյութերն  են  գտնվում  տարբեր  ագրեգատային   վիճակներում.       1/ քլոր, յոդ, բրոմ <ճիշտ է>        2/ ազոտ, մեթան, հելիում              3/գրաֆիտ, ծծումբ, սոդա       4/ացետոն, սպիրտ, բուսական  յուղ                                                                                                                                         3. Ո՞րն  է  բարդ  նյութ.        1/ թթվածինը         2/արգոնը         3/երկաթը <ճիշտ է>        4/ կերակրի աղ                                                                                                    4. Ո՞ր  պատասխանը  չի  համապատասխանում  ատոմին:Ատոմը`     1/նյութի  քիմիապես  անբաժանելի  մասնիկ  է     2/ պրոտոններից, էլեկտրոններից  կազմված  էլեկտրաչեզոք  մասնիկ  է      3/ նյութի  քիմիապես  բաժանելի  մասնիկ  է  <ճիշտ է>   4/քիմիական  տարրի  փոքրագույն  մասնիկ  է                                                                                                   5.Ո՞ր  տարրական  մասնիկներով  է  պայմանավորված  ատոմի  հիմնական  զանգվածը.         1/պրոտոններ և  նեյտրոններ <ճիշտ է>                                                                                 2/նեյտրոններ          3/պրոտոններ  և  էլեկտրոններ          4/ պրոտոններ6. Բերված  քիմիական  նշանների  շարքերից  ո՞րն  է  համապատասխանուտարրերի  անվանումների  հաջորդականությանը` ֆոսֆոր, թթվածին,  ածխածին, ազոտ .ա)         1.   C, P, N, O             2.   P, O, C, N  <ճիշտ է>           3.   O, N, C, P             4.   N, O, P, C բ) Բնութագչեք ընտրված շարքի տարրերը ըստ պարբերական համակարգի,նշելով նրանց դիրքը պարբերական համակարգում                պարբ.,խումբը,ենթախումբը,ատոմի բաղադրությունը:  

P-  կարգաթիվը ՝ 15 , 

երրորդ պարբերության 5-րդ խումբ , 

գլխավոր ենթախումբ

O- Կարգաթիվը՝ 8,

երկրորդ պարբերության 6-րդ խմբում,

գլխավոր ենթախումբ:

C-Կարգաթիվը ՝6,

երկրորդ պարբերության 4-րդ խումբ, 

գլխավոր ենթախումբ:

N-Կարգաթիվը ՝7,

երկրորդ պարբերության 5-րդ խումբ,

գլխավոր ենթախումբ:  

                                                                                                7. Քիմիական  տարրի  կարգաթիվը  11  է: Այդ  տարրի  ատոմի  միջուկում  նեյտրոնների  թիվն  է.             1/11   <ճիշտ է>                     3/12             2/13                        4/14.                                                                                                                                                8.Պարբերական  համակարգում  քիմիական  տարրերի  ուղղաձիգ  սյունյակները  կոչվում  են.                  1/փոքր  պարբերություններ                   2/մեծ  պարբերություններ                   3/ ենթախմբեր                      4/ խմբեր   <ճիշտ է>                                                                                        9. Թվերի  2,8,5  շարքը համապատասխանում  է  հետևյալ  ատոմներից  մեկիհիմնական  վիճակի  էլեկտրոնների  բաշխմանը  ըստ  էներգիական  մակարդակների.                  1/ ֆոսֆոր                  2/ալյումին                                   3/ազոտ                   4/քլոր  <ճիշտ է>                                                             10. Քիմիական ո՞ր տարրի ատոմին է համապատասխանում հետևյալ էլեկտրոնայինգծապատկերը. +5 ) 2  ) 31) բերիլիում                     3)լիթիում2) բոր <ճիշտ է>                                 4) ածխածին



 11. Որքա՞ն  է  ¹⁶O  և ¹⁸O  իզոտոպների  միջուկներում  պրոտոնների  ընդհանուր  գումարը.              1/18                                        3/16 <ճիշտ է>             2/17                                        4/19                                                                                            12. Որքա՞ն  են  պրոտոնների  և  նեյտրոնների  քանակները  7 կարգաթվով  և  14  զանգվածային  թվով  քիմիական  տարրի  ատոմում.              1/8  և  8                              2/8  և  6              3/7  և  7    <ճիշտ է>                          4/8  և  7 13. Ո՞րն  է  զանգվածի  ատոմային  միավորը (ԶԱՄ).              1/.ԶԱՄ — ը  ջրածնի  մեկ  ատոմի  զանգվածն  է   <ճիշտ է>           2 ԶԱՄ — ն  ածխածնի  ատոմի  զանգվածի  1/12-ն  է              3/ԶԱՄ – ը  ցանկացած  տարրի  ատոմի  զանգվածի  1/12 –ն  է              4/ԶԱՄ – ը  տարրի  հարաբերական  ատոմային  զանգվածն  է:                                                                                                   14. Զանգվածի  ատոմային  միավորի (գ)  թվային  արժեքն  է.            1/1,66•10^-24                                 3/ 6,02•10²³ <ճիշտ է>            2/ 22,4                            4/ / 0,2                               15.Ջրածնի   ¹H, ²H, ³H  իզոտոպների  միջուկներում  նեյտրոնների  թվերը                            համապատասխանաբար  հավասար  են.               1/ 1, 2, 3                             3/ 0, 0, 1               2/ 1, 1, 1                              4/0, 1, 2  <ճիշտ է>  16.Ստորև թվարկվածներից որի՞ հետ է համընկնում ատոմում առկա էլեկտրոնների թիվը.             1) նեյտրոնների թվի             2 ) նեյտրոնների ու պրոտոնների թվերի տարբերության             3) նեյտրոնների ու պրոտոնների գումարային թվի             4) պրոտոնների թվի<ճիշտ է> 17. Առավելագույնը քանի՞ էլեկտրոնի կարող է «տեղ տրամադրել» ատոմի  չորրորդ  էներգիական մակարդակը.                       1) 32 <ճիշտ է>                      2) 30                       3) 33                      4) 34 18. Ստորև թվարկվածներից որի՞ հետ է համընկնում քիմիական տարրի ատոմի է1երգիական մակարդակների թիվը հիմնական վիճակում.               1) խմբի համարի               2) կարգաթվի               3) պարբերության համարի <ճիշտ է>              4) հարաբերական ատոմային զանգվածի19. Փոքր պարբերություններում ինչպե՞ս են փոխվում քիմիական տարրերի ոչմետաղական հատկությունները.              1) ուժեղանում են              2) թուլանում են <ճիշտ է>             3) չեն փոփոխվում             4) կարող են և’ ուժեղանալ, և’ թուլանալ 20. Ատոմի միջուկը կազմող մասնիկները ի՞նչ լիցք ունեն             1) միայն լիցք չունեցող             2) միայն դրական             3) դրական և բացասական լիցք չունեցող   <ճիշտ է>          4) դրական, բացասական և լիցք չունեցողէ 21. Հետևյալ քիմիական տարրերից որի՞ ատոմն ունի լրիվ լրացված երկու էներգիական մակարդակ.                  1) նեոն                  2) բոր   <չիշտ է>               3) հելիում                  4) ֆտոր                  22. Հետևյալ արտահայտության ո՞ր բառն է բաց թողած. «Երկրորդային ենթախմբերնսկսվում են………………. պարբերության տարրերից».                           1) երկրորդ                           2) չորրորդ    <ճիշտ է>                      3)երրորդ                           4) հինգերորդ                                                                                        23. Հարաբերական մոլեկուլային զանգվածը հետևյալ նյութերի` H<sub>2</sub>SO<sub>3</sub> ;  Al (NO<sub>3</sub>)<sub>3</sub>         համապատասխան հավասար է`49; 7682; 21325; 4496; 342  24 . Թվարկված  երևույթներից  ո՞րը  ֆիզիկական  չէ         1.ճոճանակի  շարժումը         2.փայտի  այրումը <ճիշտ է>        3.մեքենայի  ընթացքը         4.երկրագնդի  պտույտը  արեգակի  շուրջ 25. .Թվարկված երևույթներից ո՞րը քիմիական չէ.      1.կաթի թթվելը      2.երկաթի ժանգոտվելը      3.սառույցի հալվելը    <ճիշտ է>  4.գինին քացախի վերածվելը  26.Թվարկվածներից ո՞ր տարրի արտաքին էներգիական մակարդակում են առավել շատ թվով էլեկտրոններ պարունակվում.                                                          1) նատրիում 2) կալցիում 3) ածխածին 4) բրոմ   <բրոմ>                                         27. Որքա՞ն է էլեկտրոնների թիվը S^2- իոնում.                                                                 1) 13                           3)15               2)18                            4)10  <ճիշտ է՞                                                                                         28. Ի՞նչ է ցույց տալիս քիմիական տարրի կարգաթիվը.                                              1) ատոմի լիցքը   <ճիշտ է>                                                                                                       2) պրոտոնների թիվն ատոմի միջուկում                                                              3) տարրի օքսիդացման աստիճանը                                                                    4) տարրի վալենտականությունը միացություններում29. Նյութի մոլեկուլի բաղադրության մեջ կա 3 ատոմ կալիում, 1 ³ïáÙ ֆոսֆորև 4 ատոմ թթվածին.ա) Գրել այդ նյութի բանաձևը և անվանելբ) Հաշվել ատոմների գումարային թիվտ շգ) Հաշվել հարաբերական մոլեկուլային զանգվածըդ) Ոչոշել տարրերի զանգվածային հարաբերությունը ե)Հաշվել տարրերի զաբգվածային բաժիննեչը %-áí արտահայտված ……ե) Նշեք կապերի տեսակները այդ մոլեկուլում 30. Որքա՞ն է 18 էլեկտրոն և 16 պրոտոն պարունակող իոնի լիցքը.   1) 2 +                   3) 2-   2) 3+<ճիշտ է>                  4) 3 –