Թարգմանություն

Общая характеристика

Пресмыкающиеся или рептилии

Пресмыкающиеся или рептилии принадлежат к высшим, настоящим наземным позвоночным. Многими особенностями строения, развития и биологии они резко отличаются от земноводных, и отличия эти значительно большие, чем отличия между амфибиями и рыбами. Амфибии, рыбы и круглоротые составляют группу низших позвоночных, существование которых в той или иной мере связано с водной средой (хотя бы в короткие периоды индивидуального развития).

Пресмыкающиеся, птицы и млекопитающие составляют группу высших позвоночных, ведущих наземный образ жизни. Хотя известен ряд случаев обитания высших позвоночных в воде, но все они представляют примеры вторичного приспособления к водной среде. Об этом говорят многие данные палеонтологии, эмбриологии и экологии.

Все высшие позвоночные имеют внутреннее оплодотворение. Размножение их происходит на суше, и только немногие живородящие виды (например, китообразные) размножаются в воде. При эмбриональном развитии высших позвоночных чрезвычайно характерно возникновение особых зародышевых оболочек. У видов, откладывающих яйца, зародышевые оболочки обеспечивают возможность развития зародыша в воздушной среде. У высших млекопитающих зародышевые оболочки принимают участие в формировании детского места, или плаценты, — образования, обеспечивающего органическую связь развивающихся эмбрионов с материнским организмом.

По названию одной из зародышевых оболочек — амниотической — высшие позвоночные именуются амниотами; низшие же позвоночные, у которых при эмбриональном развитии зародышевые оболочки не формируются, носят название анамнии.

Все основные черты высших, т. е. наземных, позвоночных наглядно выражены у пресмыкающихся. Головной мозг у них относительно более развитый. Характерно появление вторичного мозгового свода (неопаллиума) — зачатка серой коры больших полушарий. Нервнорефлекторная деятельность у пресмыкающихся в этой связи более сложная. В связи с сухопутным существованием тело их расчленено на отделы в большей мере, чем у амфибий и рыб. Отметим, в частности, наличие шейного отдела, обеспечивающего большую подвижность головы, а следовательно, и более совершенное использование органов чувств. Кожа имеет роговой слой эпидермиса и роговые чешуи, защищающие тело от иссушения. Дыхание только легочное, имеется грудная клетка, обеспечивающая более совершенный, чем у амфибий, механизм дыхания. Сердце и артериальные дуги более дифференцированы: и(хотя у большинства и неполная) перегородка между левой и правой частями желудочка, из которой выходят три самостоятельных артериальных ствола, а не один, как у амфибий.

Սողունները պատկանում են ավելի բարձր, իրական երկրային ողնաշարավորներին: Նրանք կտրուկ տարբերվում են երկկենցաղներից իրենց կառուցվածքի, զարգացման և կենսաբանության շատ առանձնահատկություններով, և այդ տարբերությունները շատ ավելի մեծ են, քան երկկենցաղների և ձկների տարբերությունները: Երկկենցաղները, ձկները և ցիկլոստոմները կազմում են ստորին ողնաշարավորների խումբ, որոնց գոյությունը որոշ չափով կապված է ջրային միջավայրի հետ գոնե անհատական ​​զարգացման կարճ ժամանակահատվածներում:

Սողունները, թռչունները և կաթնասունները կազմում են ավելի բարձր ողնաշարավորների խումբ, որոնք վարում են ցամաքային ապրելակերպ: Չնայած հայտնի են ջրի ավելի բարձր ողնաշարավորների կենսամիջավայրի մի շարք դեպքեր, բոլորն էլ ներկայացնում են ջրային միջավայրին երկրորդական հարմարվելու օրինակներ: Այդ մասին են վկայում պալեոնտոլոգիայի, սաղմնաբանության և էկոլոգիայի բազմաթիվ տվյալներ:

Սաղմնային մեմբրաններից մեկի անունով `ամնիոտիկ - ավելի բարձր ողնաշարավորներ կոչվում են ամնիոտներ; ստորին ողնաշարավորները, որոնցում սաղմնային մեմբրանները չեն ձևավորվում սաղմնային զարգացման ընթացքում, կոչվում են անամնիներ։

Բոլոր հիմնական հատկանիշները բարձր է, այսինքն, երկրային, ողնաշարավոր են հստակ արտահայտել է սողունների. Նրանց ուղեղը համեմատաբար ավելի զարգացած է: Հայտնվելը միջնակարգ ուղեղային կամարից (neopallium) բնորոշ է այն մանրէն է ուղեղային ծառի կեղեվ. Այս առումով սողունների մեջ նեյրոֆլեքսային գործունեությունը ավելի բարդ է: Հողի գոյության կապակցությամբ նրանց մարմինը բաժանվում է բաժանմունքների ավելի մեծ չափի, քան երկկենցաղների և ձկների մարմինը։Մենք նշում ենք, մասնավորապես, արգանդի վզիկի շրջանի առկայությունը, ապահովելով գլխի ավելի մեծ շարժունակություն և, հետևաբար, զգայարանների ավելի կատարյալ օգտագործում: Մաշկը ունի էպիդերմիսի և եղջյուրավոր մասշտաբների շերտավոր քորոց, որոնք պաշտպանում են մարմինը չորանալուց: Շնչելը միայն թոքային է, կա կրծքավանդակ, որն ապահովում է ավելի կատարյալ շնչառական մեխանիզմ, քան երկկենցաղները: Սրտի և զարկերակների կամարներն ավելի շատ տարբերակված են. Եւ (չնայած նրանց մեծ մասը թերի է) խոռոչի ձախ և աջ մասերի միջև ընկած հատվածը, որից դուրս են գալիս երեք անկախ զարկերակային կոճղեր, և ոչ մեկը ՝ ինչպես երկկենցաղներում:

• 

•