Ներսես Շնորհալի

Ներսես Շնորհալին հայ բանաստեղծ, մատենագիր, երաժիշտ-երգահան է: Հայոց կաթողիկոս 1166-ից: Հաջորդել է Գրիգոր Գ Պահլավունուն՝ ավագ եղբորը: Հիմնավոր կրթություն է ստացել Կարմիր վանքի դպրոցում՝ աշակերտելով Ստեփանոս Մանուկ եպիսկոպոսին: Մինչև կաթողիկոս լինելը եղել է Գրիգոր Գ Պահլավունու օգնականն ու խորհրդատուն: 1116-ից ապրել է Կոմմագենեի Տլուք գավառի Ծովք դղյակում, 1150-ից՝ Հռոմկլայում: Նրա համոզմամբ, ազգային հայ եկեղեցին այն միակ հաստատությունն էր, որ պետք է համախմբեր ժողովրդին և կազմակերպեր նրա ինքնուրույն գոյատևումը: Այդ միավորումը պետք է տեղի ունենար բյուզ. եկեղեցու հովանու տակ, Նա գտնում էր, որ դա պետք է իրագործել ոչ թե նրանցից որևէ մեկի գերիշխանությամբ, այլ յուրաքանչյուրի ընդունելի գծերը պահպանելու, տարաձայնությունները փոխադարձ զիջումներով հարթելու և համերաշխության ճանապարհով:: Նա գտնում է, որ ամեն ինչի նախաստեղծ սկիզբը աստվածն է: Նրա համոզմամբ՝ մարդն օժտված է ազատակամ գործունեությամբ և դրանով ազդում է հասարակական կյանքի վրա: Ըստ նրա՝ հանրություն կազմող 5 հիմնական դասերը (հոգևոր, իշխանական, զինվորական, քաղաքային կամ առևտրական և երկրագործ) կոչված են որոշակի դեր խաղալու հասարակական կյանքում :Նա թողել է ժառանգություն՝ արձակ (մեկնություններ, թղթեր, ճառեր) և չափածո (շարականներ, տաղեր, մեղեդիներ, գանձեր, ներբողներ, հանելուկներ: